in

Türkiye’de Sosyal Yardım Hizmetleri ve Geçmişi

Türkler’de Sosyal Yardım Hizmetleri

Türkler yüzyıllar boyunca, kan bağıyla birbirine bağlı küçük topluluklar halinde yaşadıkların­dan aralarındaki sosyal yardımlaşma da güç­lüydü. İslam dinini kabul etmelerinden sonra Türkler arasında sosyal yardım etkinliği daha çok vakıflar eliyle yürütülmeye başlandı. Va­kıflar sağlık ve eğitim gibi sonraları büyük ölçüde devletin üstleneceği görevleri yerine getirmenin yanı sıra, sosyal yardım kapsamı­na giren pek çok gereksinimi de karşılamaya çalıştılar. Örneğin yoksulların barınma, yeme içme gereksinimleri için imarethaneler, yolcu­ların konaklaması için kervansaraylar gibi yapılar vakıflarca kurulmuş ve işletilmiş, bun­dan başka günümüzde belediyelerin yürüttü­ğü hizmetlerin çoğu hep vakıflar eliyle karşı­lanmıştır. Ayrıca birçok küçük vakıf da ma­halle, köy, kasaba gibi belirli bir çevrenin çeşitli sosyal yardım gereksinimlerini karşıla­maya yönelik etkinliklerde bulunmuştur. Ama vakıf kurumu vakfı yapanın isteği doğ­rultusunda çalıştığı için sosyal yardıma gerek duyulan pek çok alan açıkta kaldığı gibi, zaman içerisinde çeşitli nedenlerle geliri aza­lan ya da tükenen birçok vakıf da hizmetine son vermek zorunda kalmıştır. Tanzimat döneminde vakıfların denetimi yeni kurulan Evkaf Nezareti’ne (Vakıflar Bakanlığı) veri­lerek daha etkili çalışmaları sağlanmış, ayrıca savaşta ve barışta felakete uğrayanlara yar­dım amacıyla Kızılay kurulmuştur. Bu girişim sosyal yardım amacına yö­nelik yerel ya da bölgesel etkinlik gösteren birçok başka derneğin de kurulmasına yol aç­mıştır.
Cumhuriyet döneminde sosyal yardım et­kinlikleri devlet örgütlenmesi içine alınarak bu görev Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’ na verilmiştir. Kızılay‘ın yanı sıra yeni kuru­lan ve ülke çapında örgütlenen Çocuk Esirge­me Kurumu, Yardımsevenler Derneği gibi kuruluşlar da bu yolda etkinlik göstermeye başlamışlardır. Ayrıca çeşitli kamu kurumla­rı, belediyeler ve özel kuruluşlarla vakıflar da yerel ya da bölgesel olarak birçok sosyal yardım hizmetini üstlenmişlerdir. Devletin sosyal yardım alanındaki örgütü 1983’te çıka­rılan bir yasayla yeniden düzenlenmiş, Çocuk Esirgeme Kurumu da devlet örgütü içine alınarak başbakanlığa bağlı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlü­ğü kurulmuştur. Bu alandaki son girişim 1986’da kabul edilen bir yasayla oluşturulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu‘dur. Fonun amacı yasada, “sosyal ada­leti pekiştirme ve adaletli gelir dağılımını sağlama” olarak belirtilmiştir. Fona her yıl devlet bütçesinden ödenek ayrılmakta, ayrıca çeşitli vergilerden, mal ve hizmet karşılığı elde edilen gelirden belirli paylar aktarılmak­tadır. Fonda biriken paralar her il ve ilçede kurulan vakıflar aracılığıyla ihtiyaç sahipleri­ne geçici ya da sürekli yardım biçiminde dağıtılmaktadır. Bütün bunlara karşın Türki­ye’de sosyal yardım etkinlikleri henüz çok yetersiz durumdadır. Örneğin Devlet İstatis­tik Enstitüsü‘nün verilerine göre 1988’de Sos­yal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu‘na bağlı 62 çocuk yuvası, 85 yetiştirme yurdu, 3 rehabilitasyon merkezi bulunmaktaydı. Bura­larda hizmet verilen insan sayısı 20 bin dola­yındaydı. Oysa aynı yıl Türkiye’de 1 milyon­dan çok özürlünün ve 4 milyonu aşkın korun­maya muhtaç çocuğun bulunduğu saptanmıştı. Gene aynı yıl 60 ve daha yukarı yaş grubunda­ki bakıma muhtaç insan sayısı 3 milyon dolayında iken kamu kurumları, belediyeler, vakıflar ve derneklerin elindeki toplam 60 huzurevinde ancak 7.083 kişiye hizmet verile­bilmekteydi.

Sosyal Hizmet Fonları

Yardım hizmetlerinin sosyalleştirilmesi ilkesi çoğu ülkede, çalışan herkesin gelirlerinin bir bölümünün toplanarak bir fonda biriktirilme­si ilkesine dayanır. Eğer biri işsiz kalmışsa ya da çalışamayacak kadar hastaysa bu fondan yardım alabilir. Bunlar, işsiz kişinin ve ailesi­nin temel gereksinimlerinin çoğunu karşılaya­cak olan parasal ödemelerdir. Kişi emeklilik yaşına geldiğinde fondan emeklilik maaşı almaya hak kazanır.
Halkın, merkezi bir fona katkıda bulunma­sının bir yolu da vergilendirmedir. Vergi gelirlerinin bir bölümü, yoksullara para yardı­mı için ayrılır. Ayrıca yardım kurumları da parasal destek sağlar.
Ana ve çocuk sağlığı, aile planlaması gibi ailelere; kötü davranılan ya da terk edilen çocukların korunması gibi çocuklara yönelik hizmetler de sosyal yardım kapsamına girer. Örneğin, bazı çocuklar ana babalarından da­yak yedikleri için kendi evlerinde normal bir yaşam sürdüremezler. Bu gibi çocukların bakıcı ailelerin evlerine ya da çocuk yuvaları türünden kurumlara, belki de geçici bir süre için yerleştirilmeleri gerekir. Gençlerin boş zamanlarını değerlendirmekten, suç işlemiş gençlerin yeniden topluma kazandırılmasına kadar bir dizi gençlik sorunuyla ilgilenen sosyal hizmet kurumları da vardır. Göçmenle­re, etnik gruplara, özürlülere, yaşlılara yöne­lik sosyal hizmetlerin önemi giderek artmak­tadır.

Bunlar çoğu zaman bireylerin özel gereksi­nimlerine göre yardım sağlamak durumunda­dır. Örneğin, bedensel özürlü kişilere sağla­nacak yardım bir insandan öbürüne çok deği­şir. Dolayısıyla kişinin özel durumuna uygun hizmetlerin yerine getirilmesi gerekir. Yar­dım çoğu zaman bu konuda yetiştirilmiş bir kişi tarafından sağlanır. Zor durumda olan bir insanın öğüde, rehberliğe, sevecenliğe, anla­yışa ve güvene gereksinimi vardır. Bir kazada görme yetisini yitiren kimsenin yeni yaşamına uyum sağlayabilmesi için Braille alfabesi­ni öğrenmek, sokakta yürümeyi başarmak, yeni bir iş bulmak gibi sorunları olacaktır. Sosyal hizmet görevlisinin işi, ona bu konular­da tüm yetilerini kullanarak yardımcı ol­maktır.
Sosyal yardım programları birkaç nedenle eleştirilere uğramıştır. Bu programların çok pahalıya mal olduğu ve kötüye kullanılabile­ceği öne sürülmüştür. Eleştirenler, bazı insan­ların çalışmaktansa yardımla geçinmeyi yeğle­dikleri, bu nedenle de işsiz kalmalarının kendi suçları olduğu kanısındadır. Oysa, özellikle işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde insanların sosyal yardıma gerçekten gereksinmesi var­dır.

Yorumlar

Cevap Yazın
  1. Mexico Pharmices To Order Meticorton Zithromax And Alcohol Interaction Free Samples Of Viagra And Cialis viagra Buy Accutane Online No Prescription Drug Interaction Between Keflex And Miralax Fish Flex Cephalexin Ok For Dogs

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Comments

0 comments

20. Yüzyıldan günümüze Sosyal Hizmetler